Ortalama Maliyet Hesaplama
Ortalama maliyet hesaplama aracı, farklı fiyatlardan yaptığınız kademeli alım ve satımların ağırlıklı ortalama maliyetini anında hesaplar.
İşlemlerinizi satır satır girerek güncel ortalamanızı görebilir; ayrıca hedeflediğiniz ortalama maliyete inmek için kaç birim daha almanız gerektiğini veya alımın hangi fiyattan olması gerektiğini planlayabilirsiniz.
Ortalama maliyet nasıl hesaplanır?
Ortalama maliyet, ödenen toplam tutarın eldeki toplam miktara bölünmesiyle bulunur: Ortalama = Σ(Miktar × Birim Fiyat) ÷ Toplam Miktar. Her alım kendi miktarı kadar ağırlık taşıdığı için buna ağırlıklı ortalama yöntemi denir.
Örnek: 100 adet hisseyi 50 TL'den, 200 adedi de 35 TL'den aldınız. Toplam maliyet 100 × 50 + 200 × 35 = 12.000 TL, toplam miktar 300 adettir. Ortalama maliyet 12.000 ÷ 300 = 40 TL olur.
Satış işlemlerinde ise ağırlıklı ortalama yöntemi gereği eldeki miktar azalır ama birim ortalama değişmez; satılan kısmın maliyeti o anki ortalamadan düşülür. Satış fiyatı ile ortalama arasındaki fark, gerçekleşen kâr/zarar olarak ayrıca gösterilir.
Ortalama maliyet düşürme: hedefe gerekli miktar ve fiyat
Fiyat düştüğünde yeni alım yaparak ortalamanızı aşağı çekebilirsiniz. Hedef ortalamaya ulaşmak için gereken miktar şu formülle bulunur: Gerekli Miktar = Mevcut Miktar × (Hedef − Mevcut Ortalama) ÷ (Alım Fiyatı − Hedef).
Örnek: 100 adet hisseniz 40 TL ortalamayla dursun ve fiyat 25 TL'ye gerilesin. Ortalamanızı 30 TL'ye indirmek için 100 × (30 − 40) ÷ (25 − 30) = 200 adet daha almanız gerekir; bu alımın tutarı 200 × 25 = 5.000 TL'dir.
Hedefe ulaşılabilmesi için hedef ortalamanın, alım fiyatı ile mevcut ortalamanın arasında olması şarttır; fiyat hedefinizin üzerindeyken ne kadar alırsanız alın ortalamanız hedefe inmez. Araç bu durumda sizi uyarır.
Ortalama maliyet nerelerde kullanılır?
Borsa ve kripto yatırımlarında kademeli alım (DCA) stratejisinin takibi, e-ticarette farklı partilerden alınan ürünlerin stok maliyeti ve muhasebede hareketli ağırlıklı ortalama stok değerlemesi en yaygın kullanım alanlarıdır.
Doğru ortalama maliyet bilinmeden kâr/zarar da doğru hesaplanamaz; satış fiyatınızı ortalamanızın üzerinde tutmak kârda kalmanın temel koşuludur.
Sık Sorulan Sorular
- Ortalama maliyet nedir?
- Farklı fiyatlardan alınan bir varlık için birim başına ödenen ortalama tutardır. Toplam ödenen paranın toplam miktara bölünmesiyle bulunur ve kâr/zarar hesabının temelini oluşturur.
- Satış yapınca ortalama maliyet değişir mi?
- Ağırlıklı ortalama yönteminde değişmez: satış yalnızca eldeki miktarı azaltır, birim ortalama aynı kalır. Satış fiyatı ile ortalama arasındaki fark gerçekleşen kâr veya zarar olarak fişte ayrıca gösterilir.
- Kaç işlem satırı girebilirim?
- En fazla 20 alış-satış satırı ekleyebilirsiniz. Satırlar girdiğiniz sırayla işlenir; eldeki miktardan fazlasını satan bir satır girilirse araç uyarı verir.
- Ortalama düşürmek her zaman mantıklı mı?
- Hayır. Ortalama düşürmek maliyeti aşağı çeker ama düşen bir varlığa yeni para bağlamak riski de büyütür. Bu araç yalnızca matematiksel hesap yapar, yatırım tavsiyesi vermez.
- Komisyon ve vergiler hesaba dahil mi?
- Hayır; araç yalnızca miktar ve birim fiyattan brüt ortalamayı hesaplar. Komisyon dahil gerçek maliyet için işlem başına ödediğiniz kesintiyi birim fiyata ekleyerek girebilirsiniz.
- Bu araç hisse dışında kullanılabilir mi?
- Evet. Kripto para, döviz, altın veya stok maliyeti gibi miktar ve birim fiyattan oluşan her varlık için aynı formül geçerlidir; birim olarak adet, lot, gram ya da kilogram fark etmez.